Powódź z 1934 roku przyspieszyła budowę. Jak powstała zapora w Rożnowie

Sześć lat budowy, 49 metrów betonu i elektrownia, która do dziś pracuje w rytmie szczytów zapotrzebowania na prąd.

Zapora i elektrownia w Rożnowie
Zapora i elektrownia w Rożnowie. Fot. Jakub Hałun / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Pomysł spiętrzenia Dunajca w okolicach Rożnowa był starszy niż sama budowa, ale to lipcowa powódź 1934 roku, jedna z największych w międzywojennej Polsce, przesądziła o tempie prac. Dunajec zalał wtedy doliny od Podhala po ujście do Wisły, a państwo potrzebowało zbiornika, który zatrzyma falę powodziową.

Budowę rozpoczęto w 1935 roku. Zapora betonowa ma 49 m wysokości i zamyka dolinę Dunajca na 80. kilometrze biegu rzeki. Zbiornik uruchomiono w 1941 roku, już pod okupacją niemiecką: prace, zaczęte przez II Rzeczpospolitą, dokończył okupant.

Elektrownia szczytowa

Elektrownia w Rożnowie nie pracuje równo przez całą dobę. Włącza się, gdy zapotrzebowanie na prąd jest najwyższe, i wtedy zrzuca duże ilości wody. Dlatego poniżej zapory poziom Dunajca potrafi zmieniać się gwałtownie. Żeby to złagodzić, poniżej zbudowano drugi, mniejszy zbiornik: Jezioro Czchowskie z zaporą o wysokości 16 m, ukończone pod koniec lat 40.

Co zostało pod wodą

Zalanie doliny oznaczało wysiedlenie gospodarstw w jej dnie. Dokładny spis zatopionych przysiółków i gospodarstw nie jest dostępny w źródłach, z których korzystamy; jeśli masz materiały rodzinne lub archiwalne z tego okresu, chętnie je opublikujemy.

Zdjęcia z budowy zapory w 1939 roku wykonał Henryk Poddębski, jeden z najważniejszych polskich fotografów dokumentalistów międzywojnia. Są dziś w domenie publicznej.

Źródła: Wikipedia, hasło „Jezioro Rożnowskie” · Wikipedia, hasło „Jezioro Czchowskie”
Tekst redakcyjny, ostatnia aktualizacja 8 listopada 2026.

Więcej: Historia

Cały dział